Wszystko zaczczęło się w 1909 roku...

Straż została założona w 1909 roku przez Wincentego Witosa. Poseł na sejm i późniejszy premier został pierwszym prezesem straży w swojej rodzinnej miejscowości. Wkrótce członkowie nowo powstałej jednostki otrzymali mundury, hełmy, toporki, trąbkę strażacką oraz szablę dla komendanta Józefa Boryczka i jego zastępcy – Franciszka Padło.

Wyposażenie jednostki stanowił także ciężki wóz konny z platformą zaopatrzony w skrzynię, w której przechowywano węże. Na środku wozu znajdowały się dwie ręczne sikawki oraz miejsca stojące dla druhów.

Rok 1910 był rokiem jubileuszowym – w lipcu przypadała 500. rocznica zwycięstwa pod Grunwaldem. Podobnie jak w całym kraju, również w Wierzchosławicach przygotowywano się do jej obchodów, a jednostka straży pożarnej była głównym organizatorem. W dzień poprzedzający uroczystość nad regionem przeszła potężna burza, a wskutek uderzenia pioruna stanęła w płomieniach stodoła Franciszka Kuzdry. Zamiast świętować, druhowie przeszli w ten sposób prawdziwy chrzest bojowy, a uroczystość przesunięto na kolejną niedzielę.

Następnym sprawdzianem przydatności straży był pożar na plebanii. Walka z żywiołem była niesłychanie trudna ze względu na suszę oraz silny wiatr, ale ochotnikom udało się ugasić ogień. Wkrótce sygnał trąbki wezwał ich do kolejnego pożar. W sąsiednich Gosławicach „czerwony kur” pochłonął kilkanaście budynków mieszkalnych i gospodarczych.

Wybuch I wojny światowej przerwał działalność straży, gdyż mężczyźni zostali wcieleni do wojska. Ponownie straż zaczęła funkcjonować w 1919 roku. Prezesem został wybrany Wincenty Witos, jego zastępcą Antoni Solak, komendantem – Bartłomiej Głowacki, jego zastępcą – Michał Stawarz z Gosławic. Funkcję adiutanta otrzymał Franciszek Żmuda, później długoletni aktywny członek organizacji, od 1928 roku komendant OSP. Tego właśnie roku strażacy uczestniczyli w Kongresie Stronnictwa Ludowego, który odbył się w Krakowie. Ochronę uczestników kongresu przed prowokacjami zwolenników Piłsudskiego, próbujących zakłócić przebieg manifestacji podczas przemarszu na Wawel, powierzono właśnie druhom z Wierzchosławic. Strażacy uzbrojeni w toporki szli na czele, prowadząc pochód. Trzy lata wcześniej w gronie 70 tys. druhowie strażacy owacyjnie witali laureata Nagrody Nobla – Władysława Reymonta, który przybył na dożynki do Wierzchosławic.

W 1934 roku komendantem został Kazimierz Rzeźnik i musiał on wkrótce, wspólnie z kolegami zmierzyć się z żywiołem ogromnej powodzi, jaka w lipcu tego roku nawiedziła południową Polskę. Dwa lata później na stanowisko komendanta powrócił Franciszek Żmuda. Był on głównym orędownikiem budowy nowej siedziby jednostki, z uwagi na fakt, że dotychczasowy, prowizoryczny budynek nie do końca spełniał swoją rolę.

19 października 1936 roku, ks. kanonik Józef Franczak w obecności m.in. prezesa oddziału powiatowego OSP Witolda Rybakiewicza, kierownika szkoły, nauczycieli, strażaków i mieszkańców Wierzchosławic uroczyście poświęcił kamień węgielny pod budowę nowej remizy. Inwestycja prowadzona była w czynie społecznym: Franciszek Żmuda zobowiązał się wykonać roboty murarskie, a pozostali druhowie (szczególną aktywnością wyróżnił się Leopold Hebda) – pracowali przy produkcji pustaków. Pomocy finansowej udzielił wójt Antoni Gdowski i w ten sposób w krótkim czasie powstała nowa siedziba dla druhów.

W pierwszych latach II wojny światowej działalność jednostki zanikła. Mundury i ekwipunek ukryto, sztandar przechowywał Franciszek Żmuda.

Powołany przez Niemców na funkcję wójta Roman Czosnyka próbował wskrzesić działalność straży, ale na niewiele się to zdało. Prawdziwe jej wznowienie nastąpiło w 1947 roku. Prezesem zarządu OSP został Antoni Gdowski, komendantem – Władysław Bączek, na co dzień członek Zawodowej Straży Pożarnej w Zakładach Azotowych w Tarnowie. Jednostka dysponowała starym samochodem z lat wojennych oraz zniszczoną motopompą. Przystąpiono więc do uzupełniania sprzętu, mundurów oraz szkolenia druhów. Już w 1948 roku straż wzięła udział w powiatowym przeglądzie jednostek. Dwa lata później zmieniły się władze OSP. Prezesem wybrano Romana Munigę, komendantem – Franciszka Bodziocha, którego dwa lata później zastąpił Franciszek Żmuda. W tym czasie wyremontowano motopompę. W kolejnych latach zawody w Tarnowie, Tuchowie i Rzędzinie weryfikowały dobre przygotowanie ochotników z Wierzchosławic.

W 1959 roku odbyły się kolejne wybory. Prezesem pozostał Roman Muniga, na stanowisko komendanta wybrano Józefa Bogusza. Wtedy także przypadał jubileusz 50-lecia istnienia jednostki. Z tej okazji strażacy otrzymali skrzyniowego Stara-20 oraz nową motopompę M-800.

W 1961 roku odbyły się kolejne wybory władz straży. Prezesem wybrano Mieczysława Gancarza, funkcję komendanta po raz kolejny objął Franciszek Żmuda. Pięć lat później nowym komendantem został Bolesław Stawarz. Dzięki energicznym zabiegom prezesa, jednostka otrzymała nowy samochód ufundowany przez Zakłady Mechaniczne z Tarnowa. W 1968 roku dzięki inicjatywie komendanta Stawarza w przysiółku Trzydniaki wybudowano zbiornik przeciwpożarowy. Rok później podobny obiekt oddano na Szujcu, a w 1970 roku – na Woli. Dzięki staraniom Bolesława Stawarza, Edwarda Sowy oraz zaangażowaniu ówczesnego naczelnika gminy – Jana Mroza, w 1972 roku wybudowano zbiornik na Dwudniakach.

Ponieważ stara remiza okazała się zbyt ciasna, rozpoczęto starania o nową siedzibę. W 1969 roku powołano społeczny komitet budowy, na którego czele stanął Franciszek Siudut, wkrótce zastąpiony przez Władysława Duliana. Budowę rozpoczęto w 1970 roku, prace wykonywano w czynie społecznym, a wiele zaangażowania, oprócz strażaków, wykazali członkowie Ludowego Zespołu Sportowego. Także w tym przedsięwzięciu strażaków spierał naczelnik gminy – Jan Mróz. Mimo trudności, po pięciu latach zakończono inwestycję i 18 maja 1975 roku oddano do użytku nowy Dom Strażaka. Nowa siedziba podziała mobilizująco na druhów. Aktywnie uczestniczyli w ćwiczeniach i manewrach: w 1976 roku odbyły się takie w Wierzchosławicach pod kryptonimem „Las 1976”, a dwa lata później strażacy sprawdzali swoje bojowe przygotowanie na ćwiczeniach „ Kąśna i Gromnik 1978”.

W 1978 roku prezesem został wybrany Edward Sowa, tego samego roku wybudowano budynek gospodarczy. Rok później odbyły się uroczystości 70-lecia istnienia OSP. Mieszkańcy ufundowali druhom sztandar. W 1981 roku przy jednostce powołano Klub Honorowego Dawcy Krwi.

Także od 1981 roku prezesem był Franciszek Siudut. 22 lipca 1984 roku sztandar został udekorowany złotym medalem „ Za zasługi dla Pożarnictwa”. W 1986 roku oddano do użytku basen przeciwpożarowy obok stacji benzynowej.

29 stycznia 1983 roku funkcję naczelnika objął Adam Mazuryk, a od 1984 roku funkcję prezesa sprawował Władysław Winiarski. Po czterech latach został on wybrany na komendanta gminnego, więc na stanowisku prezesa zastąpił go Tadeusz Knapik, a funkcję naczelnika objął Marian Szumlański. Tego samego roku strażacy wzbogacili się o motopompę, w tym też czasie druhowie gasili 7 pożarów.

Na przestrzeni lat straż brała czynny udział w życiu wsi, uczestniczyła w akcjach pożarowych, powodziowych, brała udział również w uroczystościach kościelnych, państwowych, strażackich. Ochotnicy organizowali dla społeczeństwa liczne zabawy i festyny ludowe, akcje prewencyjne o tematyce przeciwpożarowej, konkursy, pogadanki w szkołach. Straż brała również udział w zawodach sportowo-pożarniczych na różnych szczeblach, organizowała szkolenia dla druhów. W czasie żniw ochotnicy pełnili dyżury, dokonywali także kontroli posesji pod względem bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Jednostka stopniowo wzbogacała się w sprzęt i umundurowanie.

Aktualnie w jednostce jest samochód gaśniczy ciężki Jelcz GCBA 6/32 oraz samochód lekki ratownictwa technicznego Ford SLRt. W 2002 roku OSP Wierzchosławice została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Jednostka posiada sprzęt przeciwpożarowy i umundurowanie zgodne z atestami.

Strażacy mogą liczyć na wsparcie z różnych źródeł. W ostatnich latach dzięki pomocy Małgorzaty Dziedzic, Władysława Gieronia i Andrzeja Golby – jednostki z Wierzchosławic, a także z Łętowic, Gosławic i Komorowa otrzymały sprzęt kwatermistrzowski z Komendy Wojewódzkiej Policji w Krakowie.

Obecnie historie jednostki tworzą druhowie […]

„Strażacy Ziemi Tarnowskiej”, pod red. Stanisława Bukowca, Bochnia 2009

Dołącz do nas
Google+