; Nasza historia - Ochotnicza Straż Pożarna w Nawojowej Górze - Strefa Druha - www.osp.com.pl

Kronika Ochotniczej Straży Pożarnej w Nawojowej Górze

Po sześciu niespełna wiekach istnienia Nawojowej Góry zrodziła się w tej miejscowości około roku 1895 idea zbiorowej ochrony przeciwpożarowej. Ówczesne władze powiatowe w Chrzanowie przekazały samodzielnej wtedy Gminie Nawojowa Góra sprzęt pożarniczy w postaci sikawki ręcznej oraz innych przedmiotów do zbiorowego gaszenia pożarów. To właśnie zapoczątkowało działalność Ochotniczej Straży Pożarnej w Nawojowej Górze, ale formalno-prawne jej zarejestrowanie w cesarsko-królewskim Starostwie w Chrzanowie oraz w Głównym Towarzystwie Ochotniczych Straży Pożarnych we Lwowie nastąpiło dopiero w lipcu 1909r. Pierwszym naczelnikiem Korpusu Straży wybrano w lipcu 1909 r. Józefa Grelę, który rok wcześniej ukończył w Chrzanowie kurs specjalistyczny i uzyskał dyplom instruktora pożarnictwa. Zastępcą został Antoni Kuczara, który na przełomie XIX i XX wieku pełnił funkcję zastępcy wójta w Nawojowej Górze.

Syrenę alarmową zastępował spiżowy dzwon, który do lat 70. XX wieku wisiał na słupie w centrum wsi (obecnie ul. Nawoja 84) i bił szybkimi uderzeniami na trwogę w razie pożaru, natomiast bardzo wolnymi podczas odprowadzania zmarłych na miejsce wiecznego spoczynku. Syrenę elektryczną założono dopiero w roku 1960. Wodę do gaszenia pożarów strażacy pobierali z naturalnych zbiorników zwanych kałużami i ze studni głębinowych, z których jedna o głębokości ok. 50 mb. wybudowana została w roku 1897 w centrum wsi na działce nr. ewid. 964 (obecnie ul. Nawoja, obok posesji nr. 86). Studnia ta istnieje nadal, ale nie jest w użytkowaniu od lat 60. XX wieku, kiedy wybudowano we wsi wodociąg miejski.

W roku 1911 Straż została gruntownie przeorganizowana. Wybrano wówczas pierwszego prezesa OSP, którym został mieszkający w Nawojowej Górze profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego Napoleon Nikodem Cybulski, rektor tej uczelni w latach 1904-1909, radny i skarbnik Gminy Nawojowa Góra w początkowych latach XX wieku, fizjolog, współtwórca endokrynologii oraz radca dworu Hr. Potockich.

Zastępcą prezesa wybrano ks. Józefa Łobczowskiego – proboszcza parafii Rudawa, do której Nawojowa Góra jako jedna z dwunastu gmin należała od zarania swoich dziejów aż do roku 1974, kiedy powstała tutaj samodzielna jednostka duszpasterska. Wybór księdza proboszcza był podyktowany niewątpliwie tym, że Straż pożarna w Nawojowej Górze obejmowała wtedy swym zakresem działania całą parafię i stan taki utrzymywał się do lat 20. XX wieku, kiedy w sąsiednich gminach zaczęto tworzyć nowe jednostki OSP.

W roku 1912 w miejsce Józefa Greli naczelnikiem wybrano dróżnika Franciszka Matysika. Straż liczyła wówczas 21 członków, wśród których – oprócz wyżej wymienionych – było: dziewięciu górników (Franciszek Gędłek, Szymon Księżyc, Jan Łuczyński, Wincenty Łuczyński, Jan Matysik, Józef Trzaska, Józef Ślusarczyk, Kazimierz Ślusarczyk, i Jan Wojdyła), trzech rolników (Józef Grela, Franciszek Kłeczek, i Józef Remin), trzech wyrobników (Jan Księżyc, Jan Laska i Antoni Mandecki), stolarz Jakub Gędłek, cieśla Kazimierz Ślusarczyk i szewc Ludwik Gędłek. Wybuch I wojny światowej znacznie osłabił działalność Straży, głównie z powodu wcielenia wielu strażaków do służby wojskowej.

Niedostatek materiałów z okresu międzywojennego oraz z czasów okupacji uniemożliwia zwięzły opis dziejów z tamtych lat. Wiadomym jest jednak, że przez wiele lat przed II wojną światową oraz po jej zakończeniu na czele straży był Jan Wojdyła jako prezes, a w latach 1951-56 komendant oraz Józef Drzewniak, który pełnił funkcję naczelnika.

Do grona strażaków przez długie lata należeli w tych czasach m.in. druhowie: Antoni Gędłek, Franciszek Gędłek, Władysław Grela, Fryderyk Jarosz, Józef Jarosz, Stanisław Jarosz, Stanisław Jochym, Edward Kłeczek, Antoni Księżyc, Wojciech Kucia, Antoni Kuczak, Edward Leńczowski, Zbigniew Łuczyński, Józef Przeginiak, Wincenty Ropka, Ludwik Ślusarczyk, Stanisław Ubranik, Franciszek Wróbel oraz Stanisław Wróbel. (zobacz zdjęcie grupowe z 1936 roku).

W latach 30. XX wieku na wspomnianej już działce nr. 964 wybudowano pierwszą w dziejach remizę strażacką. Był to początkowo budynek drewniany, później murowany. Obiekt ten istnieje nadal, ale od roku 1989, kiedy powstała nowa remiza, służy jako pomieszczenie do przechowywania sprzętu gospodarczego OSP.

Przez wiele lat używano po wojnie sikawki ręcznej, przewożonej zaprzęgiem konnym. Została ona przez strażaków odrestaurowana i jest pod ich stałą pieczą. Stanowi teraz zabytkową pamiątkę i znajduje się od wielu lat na placu alarmowym OSP przy ul. Nawoja nr. 100.

W dniu 2 września 1952 roku OSP w Nawojowej Górze wpisana została do Rejestru Stowarzyszeń Prezydium WRN w Krakowie pod nr. 773 poz. 12 oraz do rejestru Terenowych i Ochotniczych Straży Pożarnych Gminy Krzeszowice.

Pod koniec lat 50. XX wieku drużynę OSP tworzyli m.in. Józef Drzewniak, Stanisław Drzewniak, Marian Gędłek, Tadeusz Kisielewski, Władysław Kot, Czesław Księżyc, Jerzy Księżyc, Wacław Kucia, Józef Łądka, Marian Matysik, Szczepan Matysik, Wiesław Matysik, Edward Skotnicki, Stanisław Waś, Jan Wojdyła i Kazimierz Sznajder (zobacz zdjęcie grupowe z 1958 r.). W tym czasie Straż dysponowała już pompą motorowodną. Funkcję naczelnika pełnił wtedy Marian Gędłek.

W roku 1968 wybrano nowy zarząd na czele z prezesem Janem Matysikiem i naczelnikiem Józefem Nawałą. Sekretarzem był wówczas Marian Kucia, skarbnikiem Antoni Kuczak a gospodarzem Edward Kłeczek.

W marcu 1977 wybrano kolejny zarząd, na czele którego jako prezes stanął Czesław Księżyc, natomiast funkcję naczelnika powierzono Edwardowi Skotnickiemu. Zastępcą naczelnika został Władysław Księżyc, skarbnikiem Antoni Kuczak, gospodarzem Edward Kłeczek, przedstawicielem młodzieży Stanisław Matysik i sekretarzem Józef Nawała, którego zastąpił w roku 1978 Józef Matysik.

U schyłku lat 70. XX wieku Straż liczyła 41 członków, w tym siedem kobiet stanowiących drużynę żeńską (Grażyna Dura, Barbara Janowicz, Barbara Jarosz, Władysława Kot, Marta Księżyc, Maria Lizoń i Maria Skotnicka) oraz dziesięciu członków wspierających i sześciu członków honorowych (zobacz zdjęcie grupowe z lat 70.).

W styczniu 1980 roku powstał Komitet Budowy Remizy i Czynów Społecznych w Nawojowej Górze. Przed strażakami postawiono dodatkowe zadania o charakterze użyteczności publicznej w zakresie nie tylko ochrony przeciwpożarowej, ale także przeciwpowodziowej, jak również wspieranie różnorodnych form pracy kulturalno-oświatowej, uczestniczenie w poszukiwaniu osób zaginionych, zabezpieczanie imprez sportowych oraz uroczystości kościelnych i świeckich.

W styczniu 1983 roku wybrano nowy zarząd, którego prezesem został ponownie Czesław Księżyc, a naczelnikiem Edward Skotnicki. Zastępcą naczelnika wybrano Władysława Księżyca, sekretarzem Józefa Matysika, a skarbnikiem Antoniego Kuczaka, którego w rok później zastąpił Kazimierz Sobczyk. Po raz pierwszy wybrano wówczas przedstawiciela ds. współpracy z władzami Gminy Krzeszowice, którym został Stefan Pałka.

W latach 1984-1985 druhowie OSP poświęcili wiele czasu na walkę z żywiołem, bowiem w maju 1984 roku nad obszarem Nawojowej Góry przeszły gwałtowne burze, natomiast w lutym 1985 roku w wyniku nagłej odwilży doszło do podtopienia wielu budynków i zalania ich podpiwniczeń.

W dniu 12 kwietnia 1988 roku Walne Zebranie członków OSP podjęło uchwałę w sprawie wykupu parceli o powierzchni dziewięciu arów (nr. ewid. 981) wraz z położonym na niej budynkiem mieszkalnym oraz gospodarczym. W dniu 28 października 1988 roku Zarząd OSP zrealizował uchwałę i zakupił ze środków własnych wspomnianą wyżej działkę i zabudowania, które zostały przez strażaków zaadaptowane na nową remizę strażacką, znajdującą się obecnie przy ul. Nawoja nr. 100. Nieruchomości te stanowią wyłączną własność OSP w Nawojowej Górze. W skład Zarządu wchodzili wówczas: Czesław Księżyc – prezes, Edward Skotnicki – naczelnik, Kazimierz Sobczyk – skarbnik, Ryszard Nawała – sekretarz, Edward Kłeczek – gospodarz i Stanisław Matysik – przedstawiciel młodzieży.

W grudniu 1991 roku Czesław Księżyc złożył rezygnację z funkcji prezesa. Dnia 9 lutego 1992 roku odbyły się wybory nowego zarządu, w skład którego weszli: Józef Kulczycki jako prezes, Edward Skotnicki – naczelnik, Stanisław Matysik – zastępca naczelnika, Ryszard Nawała – sekretarz, Kazimierz Sobczyk – skarbnik i Leszek Lusowicz – gospodarz. W rok później rezygnację z członków zarządu złożyli Ryszard Nawała i Leszek Lusowicz. W ich miejsce wybrano: Wacława Sobczyka, jako sekretarza i Józefa Karcza – gospodarza. Zarząd przetrwał zaledwie dwa lata i podał się do dymisji.

Kolejny zarząd wybrano w styczniu 1994 roku, a na jego czele stanął jako prezes Wacław Sobczyk. Naczelnikiem został Józef Księżyc, zastępcą naczelnika Wojciech Idzik, skarbnikiem Ryszard Nawała, sekretarzem Janusz Kozioł i gospodarzem Józef Karcz. Jednym z zadań przyjętych do realizacji przez nowy Zarząd było odtworzenie dziejów Straży pożarnej w Nawojowej Górze. Ustalono wówczas, że początki dziejów OSP sięgają roku 1895.

Z okazji stulecia istnienia jednostki odbyły się w roku 1996 uroczystości połączone z ufundowaniem dla OSP sztandaru, który poświęcił ksiądz kanonik Władysław Kuczaj – proboszcz i założyciel w tej miejscowości pierwszej w roku 1974 parafii pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego.

Oprócz wspomnianych już wyżej członków zarządu wybranych w 1994 roku, w skład OSP w roku 1996 wchodzili także druhowie: Grzegorz Domagała, Krzysztof Gędłek, Władysław Gędłek, Witold Gędłek, Tomasz Kisielak, Zygmunt Kisielak, Janusz Kozioł, Krzysztof Kozioł, Ryszard Kozioł, Sławomir Kozioł, Czesław Księżyc, Józef Księżyc, Władysław Księżyc, Ryszard Kuczawski, Józef Kulczycki, Edward Leńczowski, Leszek Lusowicz, Albin Łuczkoś, Zbigniew Łuczyński, Andrzej Matysik, Czesław Matysik, Grzegorz Matysik, Jan Matysik, Józef Matysik, Kazimierz Matysik, Stanisław Matysik, Stefan pałka, Czesław Ropka, Edward Skotnicki, Kazimierz Sobczyk i Stanisław Waś.

Pierwszym samochodem, używanym przez OSP od roku 1998 był strażacki Żuk, natomiast drugim – przyznanym dwa lata później był Star 244. Pierwszym kierowcą samochodu strażackiego został Marcin Trzaska, a od roku 1999 funkcję kierowcy-mechanika pełni Ryszard Nawała.

W styczniu 2001 roku wybrano kolejny zarząd, którego prezesem został ponownie Wacław Sobczyk. Funkcję naczelnika objął Józef Kulczycki, natomiast skarbnika – Zygmunt Kisielak, sekretarza – Krzysztof Kozioł i gospodarza – Grzegorz Domagała.

Z inicjatywy zarządu strażacy dobudowali do remizy część bojową, w tym garaż dla samochodu pożarniczego.

W roku 2002 OSP otrzymała nowoczesny, bojowy samochód pożarniczy na podwoziu Stara 266, do którego zainstalowano również pług służący do odśnieżania dróg w Sołectwie.

Wszystkie wymienione wyżej pojazdy, jak również inny sprzęt i wyposażenie, w tym umundurowanie ćwiczebne dla strażaków, OSP uzyskała nieodpłatnie w wyniku starań podjętych przez Jana Kantego Wójcika – mieszkańca Nawojowej Góry od roku 1969, członka honorowego OSP w Nawojowej Górze oraz radnego Rady Miejskiej w Krzeszowicach w latach 1998-2002 i od roku 2006 do chwili obecnej. W dowód uznania dla wymienionego, Walne Zebranie członków OSP podjęło w dniu 22 marca 2003 roku uchwałę, mocą której bojowy samochód pożarniczy otrzymał imię „Jan Kanty”.

W 2006 roku wybrano ponownie ten sam zarząd, z tą jedynie zmianą, że zastępcą naczelnika został Krzysztof Kozioł, natomiast gospodarzem Józef karcz.

W latach 1974-2004 druhowie uczestniczyli w zabezpieczaniu pielgrzymek Ojca Świętego – Jana Pawła II do Małopolski. Brali także udział w akcjach ratunkowych poza terenem wsi i gminy, czego wyrazem było wyróżnienie w roku 2010 przez Prezesa Rady Ministrów RP siedmiu strażaków za poświęcenie i bezprzykładne zaangażowanie w walkę z żywiołem oraz usuwanie skutków powodzi. Wyróżnieni zostali: Grzegorz Domagała, Józef Kulczycki, Ryszard Nawała, Janusz Kozioł, Kamil Kozioł, Krzysztof Kozioł i Sławomir Kozioł.

W związku z dokonanym w roku 2008 podziałem jednostek OSP w gminie Krzeszowice na cztery grupy specjalistyczne, OSP Nawojowa Góra włączona została wspólnie z jednostkami w Nowej Górze i w Siedlcu do grupy ratownictwa budowlanego z uwzględnieniem działań ratowniczych w katastrofach budowlanych.

Od wielu lat tradycją jest organizowanie przez strażaków z Nawojowej Góry uroczystych obchodów Dnia Dziecka, które odbywają się na terenie boiska LKS Górzanka. Strażacy uczestniczą również od szeregu lat w zawodach pożarniczych zajmując bardzo często miejsca na podium.

W roku 2011 wyróżnionych zostało medalami „Za zasługi dla pożarnictwa” piętnastu strażaków, w tym trzech złotymi, pięciu srebrnymi i siedmiu brązowymi.

W dniu 12 lutego 2011 roku odbyły się wybory nowego zarządu na kolejną kadencję. Zmiana nastąpiła tylko na stanowisku zastępcy naczelnika – którym został Sylwester Nawała, oraz skarbnika, którym wybrano Krzysztofa Gędłka. W skład zarządu wszedł dodatkowo Jan Kanty Wójcik – pierwszy w dziejach OSP w Nawojowej Górze kronikarz.

Stan kadrowy jednostki w lipcu 2012 roku przedstawiał się następująco: Wacław Sobczyk – prezes, Józef Kulczycki – naczelnik, Sylwester Nawała – zastępca naczelnika, Krzysztof Gędłek – skarbnik, Janusz Kozioł – sekretarz, Józef Karcz – gospodarz i Jan Kanty Wójcik – kronikarz, a także druhowie: Jakub Bała, Jerzy Derejko, Grzegorz Domagała, Grzegorz Gędłek, Tomasz Karcz, Łukasz Kisielak, Tomasz Kisielak, Dominik Kozioł, Kamil Kozioł, Krzysztof Kozioł, Ryszard Kozioł, Sławomir Kozioł, Józef Księżyc, Tomasz Księżyc, Andrzej Matysik, Dominik Matysik, Grzegorz Matysik, Jan Matysik, Kazimierz Matysik, Przemysław Matysik, Stanisław Matysik, Bartosz Nawała, Ryszard Nawała, Marcin Ociepa, Damian Pałka, Stefan Pałka, Damian Sobczyk, Emil Sobczyk, Jakub Sobczyk i Bartłomiej Zientara. (zobacz zdjęcie grupowe z 2010 r.)

Skład Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej: Patryk Banduła, Sylwester Dorynek, Kamil Kaczmarczyk, Krzysztof Kitka, Angelika Kuflik, Jagoda Majchrzak, Katarzyna Marszałek, Kamil Łuczyński, Jakub Surówka, Dawid Wróbel i Dominik Wójcik (zobacz zdjęcie grupowe z 2012 r.). Do zasłużonych strażaków należą obecnie: Jan Matysik, Czesław Księżyc, Józef Księżyc, Edward Skotnicki i Kazimierz Sobczyk.

W latach 2009-2012 wykonano kapitalny remont remizy strażackiej łącznie z wymianą pokrycia dachowego. W remizie urządzono Salę Pamięci, w której w sierpniu 2012 roku KRONIKĘ niniejszą umieszczono na pamiątkę dla obecnych i potomnych.

 

Opracował:
Jan Kanty Wójcik
sierpień 2012

 

Bibliografia:

J. Kurtyka, „Teńczyńscy”, Kraków 1977

J. Łobczowski, „Rudawa, Kościół, Probostwo, Parafia”, Kraków 1916

J. R. Szaflik, „Dzieje Ochotniczych Straży Pożarnych”, Warszawa, 1985

J. Zalejski, „Pacyfikacja w Radwanowicach”, Kraków, 1945

„Rudawa – z dziejów wsi podkrakowskiej do roku 1945” pod red. F. Kiryka, Kraków 1985

„Tygodnik Chrzanowski” nr. 43 z dnia 24.10.1908r.

Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie

Archiwum Państwowe w Krakowie

Zbiory biblioteczne AP Kr. Sygn. Jerzy Piwocki, Zbiór Ustaw i Rozporządzeń Administracyjnych, tom II

Archiwum Ochotniczej Straży Pożarnej w Nawojowej Górze

Zbiory prywatne mieszkańców Nawojowej Góry oraz autora

Zaloguj
Google+